«Πέρσες» είδαμε και σχολιάζουμε, 25/08 στο Θέατρο Δάσους

«Πέρσες»

«Πέρσες» είδαμε και σχολιάζουμε, 25/08 στο Θέατρο Δάσους

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη στη Θεσσαλονίκη! Πως αλήθεια να προσπεράσεις ίσως την πιο μεγάλη Ελληνίδα ηθοποιό της γενιάς της; Ένα όνομα που μια μέρα πιθανώς να αγγίξει τον θρύλο, όπως τον άγγιξε η Κοτοπούλη, η Λαμπέτη, η Παππά. Αφορμή λοιπόν για να ανηφορίσουμε, ακόμα μια φορά αυτό το καλοκαίρι, στο θέατρο Δάσους ήταν αρχικά η Καραμπέτη και μετά το έργο, «Πέρσες» του Αισχύλου, από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου (ΘΟΚ). Η πρώτη σωζόμενη τραγωδία. Μια τραγωδία που εξιστορεί ιστορικά γεγονότα των περσικών πολέμων, σχεδόν την εποχή που διαδραματίστηκαν.

Σύνοψη του έργου:

Επικεφαλής τεράστιας στρατιάς συγκεντρωμένης από αναρίθμητα έθνη της αυτοκρατορίας του, ο Ξέρξης ο νεαρός ορμητικός βασιλιάς της Περσίας, ξεκίνησε να κυριεύσει όλη την Ελλάδα και ιδιαίτερα να θέσει στην κατοχή του την Αθήνα, παίρνοντας εκδίκηση για την ήττα του πατέρα του Δαρείου, στο Μαραθώνα  το 490 πΧ.

Οι άρχοντες, διορισμένοι από τον βασιλιά κατά την αναχώρηση του, ενοχλημένοι από την παντελή απουσία ειδήσεων από τον στρατό, συγκεντρώνονται για να συμβουλευτούν τους θεούς για τη μακρά απουσία του κυρίου τους.

Σε αυτούς προσφεύγει η βασίλισσα Άτοσσα, μητέρα του Ξέρξη, ζητώντας την ερμηνεία ενός ονείρου, που η ίδια θεωρούσε κακό οιωνό. Τότε οι γέροντες της υποδεικνύουν να προσφέρει σπονδές στους θεούς και να εξευμενίσει τη Γη και τα χθόνια πνεύματα με προσφορές, προκειμένου να αποτρέψει την οδυνηρή πραγματοποίηση του ονείρου της.

Πριν από την αναχώρησή της για τα ανάκτορα και την προετοιμασία της θυσίας, τους ρωτά για τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες αντιμετώπισαν τις περσικές δυνάμεις. Εκείνη τη στιγμή, καθώς η βασίλισσα πληροφορείται την ελληνική ανδρεία, φτάνει τρέχοντας ένας αγγελιαφόρος που εξιστορεί τη φοβερή καταστροφή του περσικού στόλου στη Σαλαμίνα και τα παθήματα μέρους του στρατού κατά την πορεία του γυρισμού του.

Η Άτοσσα πραγματοποιεί τις προγραμματισμένες θυσίες στον τάφο του συζύγου της Δαρείου, το φάντασμα του οποίου εμφανίζεται μπροστά της. Ο νεκρός βασιλιάς αποδοκιμάζει την επιχείρηση εισβολή στην Ελλάδα, προφητεύει την ήττα των Περσών στις Πλαταιές, εξαιτίας της αυθαιρεσίας και των ιεροσυλιών που αυτοί διαπράττουν και αποδίδει την καταστροφή στην επέμβαση κάποιου Θεού.

Ο ίδιος ο Ξέρξης, από υπερήφανος ηγεμόνας, εμφανίζεται στο τέλος του έργου εξαθλιωμένος και αξιολύπητος, θρηνώντας μαζί με τον χορό την ολοσχερή του πτώση.

Αισχύλος Πέρσες-μετάφραση Τάσος Ρούσσος, Κάκτος Αθήνα 1991.

Από τον πρόλογο της έκδοσης.

Το έργο διαπραγματεύεται τη δύναμη του πλούτου και την καταστροφή του. Η λάμψη και η ευημερία της Περσικής Αυτοκρατορίας, η λάμψη του περσικού χρυσού και πως όλα αυτά καταστρέφονται μετά τη Σαλαμίνα και γίνονται παρελθόν, το οποίο οι Πέρσες ανακαλούν νοσταλγικά στο έργο, θρηνώντας για την καταστροφή. Η καταστροφή λοιπόν της περσικής δύναμης είναι αποτέλεσμα της ασέβειας και της ύβρης της για περισσότερο πλούτο. Αλλά στο τέλος η μόνη αφθονία που μένει πια, είναι η αφθονία των δακρύων.

Οι πλούσιοι βάρβαροι, που κυβερνούνται από τον βασιλιά, ηττούνται από φτωχούς ελεύθερους πολίτες.

ΑΤΟΣΣΑ

Και έχουν πλούτη στα σπίτια τους;

ΧΟΡΟΣ

Φλέβα ασήμι υπάρχει σ’ αυτούς. Θησαυρός της γης.

ΑΤΟΣΣΑ

Ποιος  τους εξουσιάζει και κυβερνάει το στρατό;

ΧΟΡΟΣ

Κανενός άνδρα δεν ονομάζονται δούλοι ούτε υπήκοοι.

Στο τέλος η ήττα γεννά και στους Βαρβάρους τη σπίθα της εναντίωσης και της επανάστασης, ενάντια στον κατατροπωμένο βασιλιά Ξέρξη.

ΧΟΡΟΣ

Οι λαοί της Ασίας σε λίγο δεν θα υπακούν την Περσία.

Δεν θα πληρώνουν  τους αναγκαίους φόρους.

Ούτε στη γη θα σκύβουν προσκυνώντας.

Του βασιλιά  η ισχύς  όλη κατέρρευσε.

Ούτε τη γλώσσα  θα κρατούν οι θνητοί.

Λύθηκε πια. Πάει. Θα φωνάζουν ελεύθερα.

Σπασμένα ο ζυγός και τα  χαλινάρια.

Των Περσών τη δύναμη την κρατάει του Αίαντα το φημισμένο νησί.

 

Συμπεράσματα:

Παρακολουθήσαμε μία εξαιρετική παράσταση, η οποία είχε αρκετά μοντέρνα στοιχεία.

Πρώτον, ο χορός δεν ήταν ο κλασικός χορός των γερόντων της Περσίας, αλλά αποτελούνταν από νέους άνδρες που για κάποιο λόγο είχαν μείνει πίσω στο παλάτι.

Δεύτερον, υπήρχαν τραγούδια τα οποία τραγουδούσε ο χορός. Ένα εξ αυτών ήταν το τραγούδι από τον Καύκασο που ακουγόταν στα Γεωργιανά κατά τη διάρκεια της παράστασης

Πέτα μαύρο χελιδόνι.

Πετά πάνω από το ποτάμι.

Μην αργείς φέρε μου νέα από τον αδελφό μου.

Στον πόλεμο πετά πάνω από το ποτάμι.

Είδα το χορτάρι βαμμένο κόκκινο.

Πήγα κοντά και προσπάθησαν να το μαζέψω.

Εκεί που κανείς δεν τόλμησε να περπατήσει.

Τραγούδι από τον Καύκασο

Τρίτον, πολλοί στίχοι από τα χορικά επαναλαμβάνονταν αρκετές φορές, ξανά και ξανά, ώστε να δώσουν ένα ιδιότυπο αλλά εξαιρετικά όμορφο μέτρο και ρυθμό στην παράσταση. Με αυτόν τον παράδοξο τρόπο περνούσε στο θεατή η αύρα της ομορφιάς του λυρικού λόγου του αρχαίου κειμένου. Δηλαδή, η επανάληψη λειτουργούσε ως μία περίεργη αναδόμηση του παντοτινά χαμένου αρχαίου έμμετρου κειμένου. Φυσικά σε αυτό έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο και η ωραία μετάφραση του Παναγιώτη Μουλλά.

ΑΓΓΕΛΙΑΦΟΡΟΣ

Εμπρός παιδιά των Ελλήνων,

ελευθερώστε την πατρίδα,

ελευθερώστε τα παιδιά,

τις γυναίκες,

τις έδρες των πατρώων θεών,

και τους τάφους των προγόνων.

Νυν υπέρ πάντων ο αγών.

Ιαχή των Ελλήνων καθώς εφορμούν στα περσικά καράβια

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη απέδειξε για ακόμα μία φορά το τεράστιο ταλέντο της, την απαράμιλλη υποκριτική κλάση της, καθώς είναι μια ηθοποιός που ερμηνεύει τόσο με το ένστικτο, όσο και με τη βαθιά θεατρική της πείρα (εγκεφαλικά), με την υπέροχη κρυστάλλινη φωνή της και αυτό το κορμί που θα το λέγαμε ‘θεατρικό πολυεργαλείο’.

Αξίζει όμως να σταθούμε ιδιαίτερα σε τρία σημεία της ερμηνείας της:

1.     Το γέλιο της μητέρας καθώς μαθαίνει ότι παρ'όλη την καταστροφή του περσικού στρατού, ο δικός της ο γιος (ο βασιλιάς Ξέρξης) είναι ωστόσο ζωντανός.

ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ

Ο Ξέρξης ο ίδιος ζει και βλέπει το φως

ΑΤΟΣΣΑ

Φως ο λόγος  στο παλάτι μας! Άσπρη μέρα σε θεοσκότεινη νύχτα αιώνια!

2.       Ο μυσταγωγός χορός της, το τρέμουλο του κορμιού της που προέρχεται από την ψυχοσυναισθηματική έξταση, στην οποία πέφτει, σαν ένα είδος χορού βουντού, για να καλέσει το φάντασμα του άντρα της Δαρείου να έρθει από τον Άδη στον κόσμο των ζωντανών.

3.       Ο αδιάκοπος στροβιλισμός της σε έναν δερβίσικο χορό, κατά τη διάρκεια της παρουσίας του φαντάσματος του Δαρείου στον πάνω κόσμο.

Τόσο το 2 όσο και το 3 αποτελούν ανατολίτικα μυσταγωγικά στοιχεία τελετών, τα οποία εντάχθηκαν πανέμορφα μέσα στο έργο και εκτελέστηκαν υπέροχα από την ηθοποιό.

Εξίσου ωραίες ερμηνείες είχαμε και από τον Νίκο Ψαρρά στο ρόλο του Δαρείου, τον Χάρη Χαραλάμπους στο ρόλο του Αγγελιαφόρου και τον κορυφαίο του χορού, που δυστυχώς δε μπορώ να εντοπίσω το όνομα του από το πλήθος του χορού.     

Αξίζει επίσης να αναφερθούμε και στην πολύ όμορφη, γεωμετρική κίνηση του χορού και των ηθοποιών, με την Λία Χαράκη να είναι υπεύθυνη κινησιολογίας. Εκπληκτικά και γεμάτα λεπτομέρειες τα κοστούμια της Ελένης Τζιρκαλλής και όμορφο το λειτουργικό και μοντέρνο σκηνικό του Κωνσταντίνου Λουκά. Μαέστρος αυτής της πετυχημένης παράστασης ο σκηνοθέτης Άρης Μπινιάρης, που ήταν και μέλος του χορού.

Γνώμη: Νέστορας Αναστάσιος

Το Χειροκρότημα εδώ:

https://www.youtube.com/watch?v=8LRZnBJGgJ4

Συντελεστές:

​Μετάφραση: Παναγιώτης Μουλλάς

Σκηνοθεσία – Mουσική δραματουργία: Άρης Μπινιάρης

Δραματουργική συνεργασία: Αντώνης Σολωμού

Μετρική διδασκαλία: Θεόδωρος Στεφανόπουλος

Σκηνικά: Κωνσταντίνος Λουκά

Κοστούμια: Ελένη Τζιρκαλλή

Κινησιολογία: Λία Χαράκη

Σχεδιασμός φωτισμού: Γεώργιος Κουκουμάς

Ηχητικός σχεδιασμός: Γιώργος Χριστοφή

Παίζουν: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη (Άτοσσα), Χάρης Χαραλάμπους (Αγγελιαφόρος), Νίκος Ψαρράς (Δαρείος), Αντώνης Μυριαγκός (Ξέρξης)

Χορός: Ηλίας Ανδρέου, Πέτρος Γιωρκάτζης, Γιώργος Ευαγόρου, Λευτέρης Ζαμπετάκης, Νεκτάριος Θεοδώρου, Μάριος Κωνσταντίνου, Παναγιώτης Λάρκου, Δαυίδ Μαλτέζε, Γιάννης Μίνως, Άρης Μπινιάρης, Ονησίφορος Ονησιφόρου, Αντρέας Παπαμιχαλόπουλος, Μάνος Πετράκης, Στέφανος Πίττας, Κωνσταντίνος Σεβδαλής  

 Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση εδώ:

http://www.stellasview.gr/2017/08/3-2508.html